Kedi Lösemi Virüsü (FeLV) Nedir?
Kedi lösemi virüsü, bağışıklık sistemini ve kan hücrelerinin üretimini etkileyen bir retrovirüstür. Enfeksiyon, kansızlığa, tekrarlayan hastalıklara ve bazı kanserlere yol açabilir. FeLV pozitif olmak, kedide mutlaka lösemi kanseri bulunduğu anlamına gelmez. Hastalığın seyri, kedinin yaşına ve bağışıklık sisteminin virüsü kontrol altında tutma gücüne göre değişir. Enfekte kediler, uzun süre belirti göstermeden yaşayabilir.
Kedi Lösemi Aşısı Nedir?
Kedi lösemi aşısı, kedi lösemi virüsüne (FeLV) karşı korunma amacıyla uygulanan aşıdır. Virüsün ilerleyici enfeksiyona ve buna bağlı hastalıklara yol açma riskini azaltmak için yapılır. İlk uygulamadan önce FeLV testiyle kedinin enfeksiyon durumu değerlendirilmelidir. Aşı, mevcut enfeksiyonun tedavisi değildir.
Kedi Lösemisi Nasıl Yayılır?
FeLV, başlıca enfekte kedilerin salyasıyla ve yakın temas sırasında bulaşır. Birlikte yaşayan, birbirini yalayan veya kavga eden kedilerde bulaşma riski daha yüksektir.
Başlıca bulaşma yolları şunlardır:
Birbirini yalama: Enfekte kedinin salyasıyla tekrarlayan temas sonucunda virüs bulaşabilir.
Isırık yaraları: Kavga sırasında salyanın yaraya geçmesiyle enfeksiyon gelişebilir.
Ortak mama ve su kapları: Salyayla kirlenen kapların ortak kullanımı, daha seyrek bir bulaşma yoludur.
Gebelik: Enfekte anne kediden yavrulara doğum öncesinde virüs geçebilir.
Emzirme: Virüs, enfekte annenin sütüyle yavrulara bulaşabilir.
Kan nakli: FeLV taşıyan bir kediden alınan kanın başka bir kediye verilmesiyle bulaşma mümkündür.
FeLV dış ortamda uzun süre dayanıklı değildir. Bu nedenle bulaşmada temel risk, enfekte kedilerle yakın ve tekrarlayan temastır.
Kedi Lösemi Aşısı Şart mı?
Lösemi aşısının gerekliliği, kedinin yaşına ve enfekte kedilerle karşılaşma riskine göre belirlenir. Yavru kedilerde enfeksiyonun ilerleyici hâle gelme riski daha yüksek olduğundan aşılama önemlidir. AAHA/AAFP, FeLV aşısını bir yaşından küçük kediler için temel aşılar arasında değerlendirmektedir.
Yetişkin kedilerde dışarı çıkma, başka kedilerle yakın temas ve enfeksiyon durumu bilinmeyen kedilerle birlikte yaşama, aşı ihtiyacını artıran durumlardır. Bu nedenle veteriner aşı uygulamaları planlanırken kedinin yaşam koşulları ve bulaşma riski birlikte değerlendirilir. Yalnızca evde yaşayan ve enfekte kedilerle temas ihtimali bulunmayan yetişkinlerde rutin tekrar gerekmeyebilir.
Kedilerde Lösemi Aşısından Önce Test Neden Yapılır?
Aşı öncesi FeLV testi, kedinin virüsle daha önce enfekte olup olmadığını anlamak için yapılır. Enfekte kedilerde aşının tedavi edici bir etkisi bulunmadığından test sonucu, doğru sağlık planının hazırlanması açısından önemlidir.
Sağlıklı görünmek, FeLV enfeksiyonunu dışlamaz. Yakın zamanda riskli temas yaşanmışsa ilk test negatif olsa bile tekrar test gerekebilir. Pozitif sonuçlar ise ek testlerle doğrulanmalı ve enfeksiyonun seyri değerlendirilmelidir. Cornell Üniversitesi’nin FeLV bilgilendirmesinde, tek bir testin enfeksiyonun ilerleyici olup olmadığını belirlemek için yeterli olmadığı açıklanmaktadır.
Lösemi Aşısı Ne Kadar Etkilidir?
Lösemi aşısı, ilerleyici FeLV enfeksiyonuna karşı etkili bir korunma yöntemidir. Koruyuculuk, kullanılan aşıya, dozların tamamlanmasına ve kedinin bağışıklık durumuna bağlıdır. Tam koruma garanti olmadığından aşılı kedilerin de enfekte kedilerle yakın teması sınırlandırılmalıdır. Korunmanın güçlendirilmesi için eve yeni alınacak kedilere FeLV testi yapılmalı ve enfekte kediler ayrı tutulmalıdır.
Kedilerde Lösemi Aşısı Ne Zaman Yapılır?
Kedilerde lösemi aşısına en erken 8 haftalıkken başlanır. İkinci doz 3–4 hafta sonra, ilk hatırlatma dozu ise ikinci dozdan 12 ay sonra uygulanır. İlk kez aşılanacak yetişkin kedilerde de iki dozluk başlangıç programı gerekir.
Dönem | Uygulama |
|---|---|
En erken 8. hafta | İlk doz |
İlk dozdan 3–4 hafta sonra | İkinci doz |
İkinci dozdan 12 ay sonra | İlk hatırlatma dozu |
Devam eden yüksek temas riskinde yılda bir | Tekrar dozu |
Daha düşük ancak devam eden riskte, ürünün ruhsatlı kullanım talimatı uygunsa 2–3 yılda bir | Tekrar dozu |
Veteriner hekim notu: İki–üç yıllık tekrar aralığı her lösemi aşısı için geçerli değildir. Kullanılan ürünün talimatı ve kedinin temas riski birlikte değerlendirilmelidir.
Lösemi aşısının başlangıç ve tekrar dozları, karma ve kuduz aşılarından farklı zamanlarda uygulanabilir. Bu nedenle kedi aşı takvimi hazırlanırken her aşının uygulama tarihleri, kedinin yaşı ve önceki aşıları dikkate alınarak belirlenir.
Kedilerde Lösemi Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?
Lösemi aşısı, sağlık durumuna uygun kedilerde güvenli bir koruyucu uygulamadır ve FeLV enfeksiyonuna neden olmaz. Uygulama sonrasında çoğunlukla hafif belirtiler, nadiren ciddi alerjik reaksiyonlar görülebilir.
Takip edilmesi gereken başlıca yan etkiler şunlardır:
Hafif halsizlik: Daha fazla uyuma ve hareketlerde azalma görülebilir.
İştah azalması: İlk birkaç öğünde daha az mama tüketilebilir.
Hafif ateş: Bağışıklık yanıtına bağlı geçici sıcaklık artışı görülebilir.
Bölgesel hassasiyet: Enjeksiyon yapılan yerde hafif ağrı oluşabilir.
Küçük şişlik: Aşı bölgesinde sınırlı bir kabarıklık gelişebilir.
Alerjik reaksiyon: Nadiren yüzde şişme, tekrarlayan kusma, solunum güçlüğü veya çökme görülebilir.
Hafif genel belirtilerin 24–48 saat içinde azalması beklenir. Belirtiler şiddetlenirse veteriner hekimle görüşülmeli, solunum güçlüğü, yüz şişmesi veya çökme gibi ciddi reaksiyonlarda ise veteriner kliniği ile hemen iletişime geçilmelidir.