Veteriner göz hastalıkları ve cerrahisi, hayvanlarda göz ve çevresindeki yapıların hastalıklarının tanısı, tedavisi ve cerrahi müdahaleleriyle ilgilenen veteriner hekimliği alanıdır. Konjonktivit, kornea ülseri, kuru göz, katarakt, glokom, göz kapağı bozuklukları ve retina hastalıkları bu kapsamda değerlendirilir. Kedi ve köpeklerde kızarıklık, akıntı, gözünü kısma ve görme kaybı gibi belirtilerin nedeni muayene ve gerekli testlerle araştırılır. Tedavi, hastalığın türüne göre ilaç uygulamaları, cerrahi işlemler ve düzenli kontrollerle planlanır.
Hangi Göz Belirtilerinde Veteriner Hekime Başvurulmalı?
Gözün görünümündeki değişikliklerin yanında hayvanın davranışları da göz hastalıklarına işaret edebilir. Aşağıdaki belirtilerde veteriner hekim değerlendirmesi gerekir:
Gözünü Kısma: Gözü kapalı tutma, sık kırpma veya ışıktan kaçınma.
Akıntı ve Kızarıklık: Sürekli sulanma, yoğun çapaklanma veya gözün belirgin şekilde kızarması.
Bulanıklık ve Renk Değişikliği: Gözde beyazlık, mavimsi görünüm veya koyu lekeler.
Gözü Ovalama: Patiyle göze dokunma veya yüzünü eşyalara sürtme.
Görme Değişiklikleri: Eşyalara çarpma, yön bulmakta zorlanma veya karanlıkta hareket etmekten kaçınma.
Ani görme kaybı, şiddetli ağrı ve göz travmaları acil değerlendirilmelidir.
Evcil Hayvanlarda Sık Görülen Göz Hastalıkları
Evcil hayvanlarda göz hastalıkları, göz yüzeyini ve görmeyi sağlayan iç yapıları etkileyebilir. Sık karşılaşılan göz hastalıkları şunlardır:
Konjonktivit: Göz kapaklarının içini ve gözün beyaz kısmını örten zarın iltihaplanmasıdır. Kızarıklık ve akıntıyla görülebilir.
Kornea Ülseri: Gözün saydam ön tabakasında oluşan doku kaybıdır. Ağrı, sulanma ve gözünü kapalı tutmaya neden olabilir.
Kuru Göz: Gözyaşı yetersizliğiyle gelişen hastalıktır. Göz yüzeyinde tahriş ve koyu kıvamlı akıntıya yol açabilir.
Katarakt: Göz merceğinin saydamlığını kaybetmesidir. Yaygınlığına ve konumuna göre görmeyi azaltabilir.
Glokom: Göz içi basıncının yükselmesiyle retina ve görme sinirinde hasara yol açabilen hastalıktır.
Üveit: Gözün damarlı tabakasının iltihaplanmasıdır. Ağrı, kızarıklık ve ışığa hassasiyetle görülebilir.
Kedi ve Köpeklerde Göz Kapağı Hastalıkları
Göz kapaklarındaki yapısal bozukluklar, iltihaplanmalar ve kirpik sorunları göz yüzeyinin korunmasını etkileyebilir. Başlıca göz kapağı hastalıkları şunlardır:
Entropion: Göz kapağının içe dönmesi ve üzerindeki kılların göz yüzeyine sürtünmesidir.
Ektropion: Göz kapağının dışa dönerek iç yüzeyinin açıkta kalmasıdır.
Kirpik Bozuklukları: Yanlış konumda veya yönde uzayan kirpiklerin göz yüzeyini tahriş etmesidir.
Blefarit: Göz kapaklarında kızarıklık, şişlik ve kabuklanmayla görülen iltihaplanmadır.
Göz Kapağı Kitleleri: Gözün kapanmasını etkileyebilen veya korneaya sürtünebilen oluşumlardır.
Diğer Göz Hastalıkları
Gözyaşı Bezi ve Kanalı Hastalıkları
Gözyaşının üretimini sağlayan lakrimal sistem ve buruna boşalmasını sağlayan nazolakrimal yollar, göz yüzeyinin korunmasında görev alır. Bu yapılarda karşılaşılan başlıca sorunlar şunlardır:
Gözyaşı Kanalı Tıkanıklığı: Gözyaşının normal şekilde boşalamaması ve göz çevresine taşmasıdır.
Dakriyosistit: Gözyaşı kesesinin iltihaplanmasıdır. Akıntı ve gözün iç köşesinde şişlikle görülebilir.
Üçüncü Göz Kapağı Bezi Sarkması: “Kiraz göz” olarak da bilinir. Bez, gözün iç köşesinde kırmızı bir şişlik şeklinde görünür.
Kornea Hastalıkları
Kornea, gözün ön kısmındaki saydam tabakadır. Kornea ülserinin yanında aşağıdaki hastalık ve yaralanmalar da bu tabakanın saydamlığını etkileyebilir:
Keratit: Korneanın iltihaplanmasıdır. Bulanıklık, damarlanma ve gözde rahatsızlıkla görülebilir.
Kornea Sekestrumu: Özellikle kedilerde, korneanın bir bölümünde kahverengi veya siyah renkli ölü doku oluşmasıdır.
Kornea Yaralanmaları: Çizilme, yabancı cisim veya travma sonucunda gelişen yüzeysel ya da derin hasarlardır.
Lens Hastalıkları
Lens, ışığın retina üzerine odaklanmasını sağlayan göz merceğidir. Katarakt dışında merceğin yer değiştirmesi de görmeyi etkileyebilir:
Lens Subluksasyonu: Göz merceğinin normal konumundan kısmen ayrılmasıdır.
Lens Luksasyonu: Göz merceğinin normal konumundan tamamen ayrılmasıdır. Özellikle gözün ön bölümüne yer değiştirdiğinde basınç artışına ve ağrıya neden olabilir.
Retina ve Görme Siniri Hastalıkları
Retina ışığı algılar, görme siniri ise görsel bilgiyi beyne iletir. Bu yapılardaki hastalıklar ani veya ilerleyici görme kaybına yol açabilir:
Retina Dekolmanı: Retinanın altındaki dokudan ayrılmasıdır. Özellikle kedilerde yüksek tansiyonla ilişkili olabilir.
Progresif Retina Atrofisi: Retinanın zamanla işlevini kaybetmesine neden olan kalıtsal hastalık grubudur.
Optik Nörit: Görme sinirinin iltihaplanmasıdır. Görmede azalma veya kayıpla kendini gösterebilir.
Veteriner Göz Muayenesi ve Tanı Yöntemleri
Göz muayenesinde kapaklar, göz yüzeyi ve gözün iç yapıları incelenir. Şikâyetlere ve muayene bulgularına göre şu yöntemlerden yararlanılır:
Schirmer Gözyaşı Testi: Gözyaşı üretiminin ölçülmesi.
Floresein Boyama: Kornea yüzeyindeki çizik ve ülserlerin araştırılması.
Tonometri: Göz içi basıncının ölçülmesi.
Göz Dibi Muayenesi: Retina ve görme sinirinin göz içinde görülebilen bölümünün incelenmesi.
Göz Ultrasonografisi: Gözün iç yapılarının doğrudan görülemediği durumlarda bu yapıların değerlendirilmesi.
Ek Tetkikler: Gerektiğinde tansiyon ölçümü, kan testleri veya mikrobiyolojik incelemelerle hastalığın nedeninin araştırılması.
Göz Hastalıklarında Tedavi Yöntemleri
Kedi ve köpeklerde göz hastalıkları, hastalığın nedenine göre ilaçla veya cerrahi yöntemlerle tedavi edilir. Başlıca tedavi yöntemleri şunlardır:
Damla ve Pomad Tedavisi: Tanıya göre enfeksiyon, iltihaplanma ve göz yüzeyi sorunlarına yönelik ilaçların uygulanması.
Gözyaşı Desteği: Kuru gözde nemlendirici ürünlerin ve uygun hastalarda gözyaşı üretimini destekleyen ilaçların kullanılması.
Glokom Tedavisi: Yükselen göz içi basıncının ilaçlarla veya gerektiğinde cerrahiyle kontrol altına alınması.
Göz Kapağı ve Bez Cerrahisi: Kapak bozukluklarının düzeltilmesi, gerekli kitlelerin çıkarılması ve sarkan üçüncü göz kapağı bezinin korunarak yerine yerleştirilmesi.
Kornea Cerrahisi: Derin ülser, yaralanma veya sekestrum bulunan bölgenin cerrahi olarak tedavi edilmesi ve gerektiğinde doku greftiyle desteklenmesi.
Lens Cerrahisi: Uygun hastalarda kataraktlı veya yerinden ayrılmış göz merceğine yönelik ameliyatların uygulanması.
Gözyaşı kanalı tıkanıklıklarında kanal işlemleri, sistemik hastalıklarla ilişkili göz sorunlarında ise altta yatan nedene yönelik tedavi de planlanabilir.
Göz Tedavisi ve Ameliyatı Sonrası Bakım
Tedavi sonrasında gözün korunması ve ilaçların düzenli uygulanması iyileşme sürecini destekler. Bakım ve kontrol planı, hastalığa ve yapılan işleme göre belirlenir.
İlaç Kullanımı: Damla, pomad ve diğer ilaçların belirtilen süre ve sıklıkta uygulanması.
Koruyucu Yakalık: Gözü kaşıma ve ovalamayı önlemek için önerilen süre boyunca kullanılması.
Göz Çevresi Temizliği: Akıntıların hekimin önerdiği yöntemle, göze baskı uygulanmadan temizlenmesi.
Kontrol Muayeneleri: İyileşmenin, göz içi basıncının veya ameliyat bölgesinin takip edilmesi.
Belirtilerin İzlenmesi: Artan ağrı, akıntı, kızarıklık veya görme değişikliğinde veteriner hekime başvurulması.
