Köpek aşı takvimi, köpeklerin bulaşıcı hastalıklara karşı hangi aşıları ne zaman yaptırması gerektiğini gösteren koruyucu sağlık planıdır. Yavru köpeklerde ilk karma aşı 6–8 haftalıkken yapılır. Anneden geçen koruyucu antikorlar aşı yanıtını etkileyebildiği için ilk aylarda tekrar dozları uygulanır. Yetişkin köpeklerde ise önceki aşılar ve hastalıklarla karşılaşma riski dikkate alınarak hatırlatma dozları planlanır. Aşı tarihleri, köpeğin sağlık durumu ve kullanılan aşının özelliklerine göre veteriner hekim tarafından belirlenir.
Köpeklerde Temel ve Zorunlu Olan Aşılar Nelerdir?
Köpeklerde yasal olarak zorunlu olan aşı kuduz aşısıdır. Karma ve leptospiroz aşıları ise ciddi bulaşıcı hastalıklardan korunmak için önerilen aşılardır.
Yasal olarak zorunlu aşı
Kuduz aşısı: İnsanlara da bulaşabilen ölümcül kuduz hastalığına karşı uygulanır. Türkiye’de üç ayını dolduran köpeklerde yapılması ve her yıl tekrarlanması zorunludur. Evden çıkmayan köpekler de bu kapsamdadır.
Korunma amacıyla önerilen aşılar
Karma aşı: Gençlik hastalığı, parvovirüse bağlı kanlı ishal ve enfeksiyöz hepatite karşı uygulanır. Ürüne göre parainfluenza ve leptospiroz bileşenlerini de içerebilir. Yavrulukta başlayan aşı serisi, yetişkinlikte hatırlatma dozlarıyla sürdürülür.
Leptospiroz aşısı: Kirlenmiş su ve toprakla temas sonucu bulaşabilen, böbrek ve karaciğerde hasara yol açan leptospiroz hastalığına karşı uygulanır. Bölgesel hastalık durumu, mevcut aşıların koruma kapsamı ve köpeğin yaşam koşulları değerlendirilerek aşılama planlanır. Başlangıçta ürün talimatına göre 2–4 hafta arayla iki doz yapılır, ardından yılda bir tekrarlanır.
Köpeklerde Zorunlu Olmayan Ek Aşılar Nelerdir?
Köpeklerde Bordetella ve Lyme aşıları, hastalıkla karşılaşma riskine göre uygulanan ek aşılardır. Diğer köpeklerle sık temas, pansiyonda kalma ve hastalığın görüldüğü bölgelere seyahat etme gibi durumlar bu aşıların gerekliliğini belirler.
Bordetella aşısı: Barınak öksürüğüne yol açabilen Bordetella bakterisine karşı uygulanır. Pansiyon, eğitim merkezi ve köpek parkı gibi ortak alanlarda bulunan köpeklerde önerilebilir. Uygulama yolu ve tekrar aralığı, kullanılan ürüne ve temas sıklığına göre belirlenir.
Lyme aşısı: Kenelerle bulaşan Lyme hastalığına karşı uygulanır. Hastalığın görüldüğü bölgelerde yaşayan veya bu bölgelere seyahat eden köpeklerde değerlendirilir. Korunma programı, aşılama ve düzenli kene kontrolü birlikte yürütülerek oluşturulur. Başlangıçta ürün talimatına göre 2–4 hafta arayla iki doz uygulanır. Hastalıkla karşılaşma riski devam ediyorsa yıllık hatırlatma dozları planlanır.
Yavru Köpek Aşı Takvimi
Yavru köpeklerde ilk karma aşı 6–8 haftalıkken yapılır. Tekrar dozları, ilk aşının yapıldığı tarihe göre 2–4 hafta arayla planlanır ve son yavru dozu en erken 16. haftada uygulanır. Kuduz aşısı üç ayını doldurduğunda yapılırken leptospiroz ve Bordetella aşıları, kullanılan ürüne ve hastalık riskine göre programa eklenir.
Aşağıdaki tablo, ilk karma aşısı 8. haftada yapılan bir yavru köpek için örnek programdır. Uygulama tarihleri, kullanılan ürüne ve veteriner hekimin değerlendirmesine göre değişebilir.
Aşı Zamanı | Aşı | Doz Miktarı |
|---|---|---|
8. Hafta | Karma aşı | 1 doz – İlk uygulama |
12. hafta | Karma aşı | 1 doz – İkinci uygulama |
12. hafta | Leptospiroz aşısı | 1 doz – İlk uygulama |
Üç ayını doldurduğunda | Kuduz aşısı | 1 doz |
16. hafta | Karma aşı | 1 doz – Üçüncü uygulama |
16. hafta | Leptospiroz aşısı | 1 doz – İkinci uygulama |
Temas öncesinde, ürünün kullanımına uygun yaştan itibaren | Bordetella aşısı – Risk varsa | Burun veya ağız yoluyla uygulanan ürünlerde genellikle 1 doz |
26. haftadan itibaren, yaklaşık 6. ayda | Karma aşının temel viral bileşenleri | 1 doz – Hatırlatma |
Leptospiroz aşısının başlangıç yaşı ve uygulama aralığı kullanılan ürüne göre değişebilir. Karma aşı leptospiroz bileşeni içeriyorsa bu dozlar aynı uygulama içinde karşılanabilir. Enjeksiyonla yapılan Bordetella aşılarında başlangıçta 2–4 hafta arayla iki doz gerekebilir. Tabloda belirtilen bir dozun hacmi, aşının ürün talimatında yer alır.
Önemli not: Yavru köpeklerde son karma aşı dozunun en erken 16. haftada yapılması önemlidir. Aşılamaya erken başlayan yavrularda bu yaşa ulaşana kadar ek doz gerekebilir. Enfeksiyon riskinin yüksek olduğu ortamlarda seri 20. haftaya kadar sürdürülebilir.
Yetişkin Köpek Aşı Takvimi
Yetişkin köpeklerde hatırlatma dozları, önceki aşılarla kazanılan korumayı sürdürmek için uygulanır. Aşağıdaki takvim, başlangıç serisi ve ilk hatırlatma dozu tamamlanmış köpekler için hazırlanmıştır.
Aşı Zamanı | Aşı | Doz Miktarı |
|---|---|---|
Yılda bir | Kuduz aşısı | 1 doz |
Üç yıllık koruma süresi onaylı ürünlerde üç yılda bir | Karma aşının gençlik hastalığı, adenovirüs ve parvovirüs bileşenleri | 1 doz |
Yılda bir | Leptospiroz aşısı | 1 doz |
Temas riski devam eden köpeklerde yılda bir | Bordetella aşısı | 1 doz |
Bölgesel hastalık riski devam eden köpeklerde yılda bir | Lyme aşısı | 1 doz |
Karma aşının tekrar tarihi, içerdiği bileşenlerin koruma süresine ve ürün talimatına göre belirlenir. Leptospiroz aşısı yıllık olarak tekrarlanır. Karma ürün kullanılıyorsa tekrar programı, içerdiği bileşenlere ve ürün talimatına göre veteriner hekim tarafından belirlenir.
Aşılama hakkında önemli not: Pansiyon, eğitim veya seyahat planı varsa aşı karnesi önceden kontrol edilmelidir. Bazı aşıların birden fazla doz gerektirmesi ve korumanın gelişmesinin zaman alması nedeniyle randevuyu son güne bırakmak, köpeğin riskli ortama yeterli koruma oluşmadan girmesine yol açabilir.
Köpeklerde Aşı Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Aşı öncesinde köpeğin sağlık durumu, kullandığı ilaçlar ve önceki aşıları değerlendirilmelidir. Aşı sonrasında ise iştahı, hareketliliği ve uygulama bölgesi takip edilerek beklenmeyen belirtiler veteriner hekime bildirilmelidir.
Sağlık kontrolü: Kusma, ishal, öksürük veya belirgin halsizlik varsa aşı öncesinde veteriner hekime bilgi verilmelidir. Muayene sonucuna göre aşılama ertelenebilir.
İlaç ve alerji öyküsü: Kullanılan ilaçlar ve önceki aşılardan sonra gelişen reaksiyonlar paylaşılmalıdır. Bu bilgiler, aşıların ve gözlem süresinin belirlenmesine yardımcı olur.
Aşı kayıtları: Aşı karnesi randevuda bulundurulmalıdır. Önceki dozların tarihleri ve ürün bilgileri üzerinden eksik aşılar belirlenir.
Klinikte gözlem: Aşı sonrasında veteriner hekimin önerdiği süre boyunca klinikte beklenmelidir. Böylece erken gelişen reaksiyonlara hızlı müdahale edilebilir.
Evde takip: Geçici durgunluk, iştah azalması ve enjeksiyon yerinde hassasiyet görülebilir. Belirtiler artarsa veya köpeğin genel durumu düzelmezse veteriner hekimle görüşülmelidir.
Acil belirtiler: Yüzde ani şişme, solunum güçlüğü, tekrarlayan kusma veya yere yığılma durumunda hemen veteriner kliniğine başvurulmalıdır.
